Wat is het dark web?

Het dark web wordt geassocieerd met de criminele onderwereld van het internet. Voor de meesten blijft het mysterieus, maar kennis kan u helpen precies te begrijpen wat er is en wat u kunt doen tegen de dreigingen van het dark web.

Wat u moet weten:

• Het dark web is een verborgen deel van het internet dat u niet kunt bereiken met normale browsers en zoekmachines.
• Het bevat zowel legale inhoud (voor privacy en vrije meningsuiting) als veel illegale markten en diensten.
• Het bezoeken van het dark web is op zichzelf niet illegaal, maar veel activiteiten daar zijn strafbaar en zeer risicovol.
• Uw persoonlijke gegevens kunnen via datalekken op het dark web terechtkomen, zelfs als u er zelf nooit op komt.
• U kunt uw risico verkleinen met sterke beveiligingstools met monitoring en met zorgvuldige online gewoonten die uw veiligheid waarborgen.
• Benader het dark web alleen als u daar een legitieme reden voor hebt en volg strikte veiligheidsregels als u dat doet.

Dark web – definitie

Het dark web is een verborgen deel van het internet dat niet wordt geïndexeerd door reguliere zoekmachines en dat u benadert via gespecialiseerde browsers zoals Tor. Het herbergt zowel legale als illegale activiteiten, biedt anonimiteit maar brengt ook risico’s met zich mee zoals oplichting en verboden inhoud.

Wat zijn het dark web, het deep web en het surface web?

Het internet is omvangrijk, met miljoenen webpagina’s, databases en servers die 24 uur per dag actief zijn. Maar het zogeheten “zichtbare” internet (oftewel surface web of open web) — sites die u kunt vinden met zoekmachines zoals Google en Yahoo — is slechts het topje van de ijsberg.

Er zijn verschillende termen rond het onzichtbare web, maar het is de moeite waard te weten hoe ze verschillen als u buiten de gebaande paden wilt browsen.

Het surface web of open web

Het open web, of surface web, is de “zichtbare” bovenlaag. Als we het hele web als een ijsberg zien, dan is het open web het bovenste gedeelte dat boven water uitsteekt. Vanuit statistisch oogpunt vormt deze verzameling websites en gegevens minder dan 5% van het totale internet.

Alle gebruikelijke, publiek toegankelijke websites die via traditionele browsers zoals Google Chrome, Microsoft Edge en Firefox worden benaderd, bevinden zich hier. Websites hebben meestal domeinextensies zoals “.com” en “.org” en kunnen eenvoudig worden gevonden met populaire zoekmachines.

Het vinden van surfacewebsites is mogelijk omdat zoekmachines het web kunnen indexeren via zichtbare links (een proces dat “crawlen” wordt genoemd, omdat de zoekmachine als een spin over het web kruipt).

Het deep web

Het deep web ligt onder het oppervlak en beslaat ongeveer 90% van alle websites. Dit is het deel van de ijsberg dat zich onder water bevindt en veel groter is dan het surface web. Dit verborgen web is zo groot dat het onmogelijk is om precies te weten hoeveel pagina’s of websites er op een bepaald moment actief zijn.

Grote zoekmachines indexeren vooral websites dicht bij het spreekwoordelijke oppervlak. Alles daaronder, van wetenschappelijke tijdschriften tot privédatabases en meer onwettige inhoud, is buiten bereik. Dit deep web omvat ook het deel dat we kennen als het dark web.

Hoewel veel nieuwsmedia “deep web” en “dark web” door elkaar gebruiken, is een groot deel van het deep web volkomen legaal en veilig. Enkele van de grootste onderdelen van het deep web zijn:

• Databases: zowel openbare als met een wachtwoord beschermde bestandsverzamelingen die niet met andere delen van het web zijn verbonden en alleen binnen de database zelf doorzoekbaar zijn.
• Intranetten: interne netwerken voor bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen die worden gebruikt om intern te communiceren en zaken te beheren.

De kans is groot dat u het deep web elke dag al gebruikt. Deepwebsites kunnen zijn afgeschermd met wachtwoorden of andere beveiligingsmaatregelen, terwijl andere zoekmachines simpelweg instrueren om ze niet te “crawlen”. Zonder zichtbare links zijn deze pagina’s om uiteenlopende redenen meer verborgen.

Deze deepwebpagina’s vormen doorgaans geen bedreiging voor uw computer of veiligheid. Ze omvatten privépagina’s zoals:

• Financiële accounts zoals bankieren en pensioen
• E-mail- en socialemedia-accounts
• Privédatabases van bedrijven
• HIPAA gevoelige informatie zoals medische documentatie
• Juridische documenten

Aan de donkere kant van het web vindt u de meest gevaarlijke inhoud en activiteiten. Tor-websites bevinden zich aan dit uiterste einde van het deep web, worden aangemerkt als het “dark web” en zijn alleen toegankelijk met een anonieme browser.

Veiligheid op het deep web is voor de gemiddelde internetgebruiker relevanter dan veiligheid op het dark web, omdat u per ongeluk in gevaarlijke gebieden kunt belanden: veel delen van het deep web zijn nog steeds toegankelijk in normale internetbrowsers.

Het dark web

Het dark web verwijst naar sites die niet zijn geïndexeerd en alleen toegankelijk zijn via gespecialiseerde webbrowsers. Het is aanzienlijk kleiner dan het toch al kleine surface web en wordt beschouwd als onderdeel van het deep web. In onze oceaan- en ijsberganalogie zou het dark web het onderste puntje van de ondergedompelde ijsberg zijn.

Het dark web is echter een zeer afgeschermd deel van het deep web waar maar weinig mensen ooit mee te maken krijgen of zelfs maar een glimp van opvangen. Met andere woorden: het deep web omvat alles onder het oppervlak dat nog steeds toegankelijk is met de juiste software, inclusief het dark web.

Als we de opbouw van het dark web ontleden, zien we een paar belangrijke lagen die het tot een anonieme schuilplaats maken:

• Geen indexering van webpagina’s door surfacewebzoekmachines. Google en andere populaire zoekhulpmiddelen kunnen geen resultaten vinden of weergeven voor pagina’s binnen het dark web.
• “Virtuele verkeerstunnels” via een willekeurig netwerk van infrastructuur.
• Niet toegankelijk met traditionele browsers vanwege de unieke domeinextensie. Bovendien is het extra afgeschermd door diverse netwerkbeveiligingsmaatregelen zoals firewalls en versleuteling.

Als het om veiligheid op het dark web gaat, zijn de gevaren van het deep web heel anders dan die van het dark web zelf. Illegale cyberactiviteiten komt u niet per se zomaar tegen, maar als u ernaar op zoek gaat, zijn ze vaak veel extremer en bedreigender. Voordat we de dreigingen van het dark web uitpakken, bekijken we hoe en waarom gebruikers deze sites benaderen.

Wat staat er op het dark web?

Het dark web herbergt zowel legale als illegale activiteiten, biedt anonimiteit maar brengt ook risico’s met zich mee zoals oplichting en verboden inhoud. Het kan worden gezien als een ruimte voor mensen die anoniem willen blijven. Dat kan zijn om mensen op te lichten of om deel te nemen aan illegale marktplaatsen en forums.

Over het algemeen wordt de reputatie van het dark web vaak gekoppeld aan criminele bedoelingen of illegale inhoud, en aan “handels”sites waar gebruikers bovengenoemde illegale goederen of diensten kunnen kopen.

Waarvoor wordt het dark web gebruikt?

Mensen associëren het dark web vaak met criminele activiteiten, maar er zijn ook legitieme toepassingen.

Het dark web heeft veel partijen aangetrokken die gevaar zouden lopen als ze hun identiteit online prijsgeven. Slachtoffers van misbruik en vervolging, klokkenluiders en politieke dissidenten zijn regelmatige gebruikers van deze verborgen sites. Deze voordelen kunnen echter gemakkelijk worden uitgebreid naar mensen die buiten de grenzen van de wet willen opereren op expliciet illegale manieren. Dat brengt een reeks voorzorgsmaatregelen met zich mee.

We hebben veel van de kwalijke toepassingen al genoemd. Verborgen marktplaatsen kunnen gestolen gegevens of illegale goederen verkopen. Ze kunnen ook malware of hackingtools aanbieden. Sommige forums handelen in gelekte inloggegevens of persoonlijke informatie die is buitgemaakt bij datalekken. Oplichting komt ook veel voor, met nepdiensten die zijn ontworpen om geld of identiteiten te stelen.

Hoe ziet het dark web eruit?

De meeste darkwebsites zien er eenvoudiger uit dan reguliere websites. Pagina’s laden vaak met basistekst en minimale afbeeldingen, omdat veel darkwebdiensten focussen op anonimiteit en snelheid in plaats van op design. Sommige pagina’s doen denken aan oude internetforums of uitgeklede prikborden met een indeling die eerder functioneel dan gelikt aanvoelt.

Darkwebsites gebruiken .onion URLs, dit zijn lange reeksen willekeurige letters en cijfers. Deze adressen volgen niet de normale naamgevingsregels zoals “.com” of “.org” en u kunt ze niet raden of op Google zoeken. U moet het exacte adres kennen of het elders vinden.

Omdat het dark web niet wordt geïndexeerd, vertrouwen mensen vaak op adressengidsen en linklijsten of op een specifieke darkwebzoekmachine om te navigeren. Dit zijn eenvoudige pagina’s die .onion-links in categorieën verzamelen. Ze hebben een hoog niveau van “linkrot”. Dit betekent dat veel links niet meer werken of zonder waarschuwing verdwijnen. Daardoor is surfen op het dark web riskant.

Een typische darkwebpagina kan bevatten:

• Een eenvoudige achtergrond met minimale opmaak
• Basistekst en simpele navigatielinks
• Weinig of geen afbeeldingen
• Focus op functionaliteit, zoals een inlogvenster, berichtenruimte of productlijst
• Deze eenvoud is bewust gekozen. Het verkort de laadtijd via het Tor-netwerk en helpt sitebeheerders onder de radar te blijven.

Wie heeft het dark web gemaakt?

Veel mensen herleiden het ontstaan van het dark web zoals we dat kennen tot het .onion-project en de Tor-browser.

Tor (“The Onion Routing”-project) is een netwerkbrowser die gebruikers toegang geeft tot websites met de “.onion”-domeinextensie. Deze browser is eind jaren negentig oorspronkelijk ontwikkeld door het United States Naval Research Laboratory.

Door technologische vooruitgang en gratis darkwebbrowsersoftware zoals Tor kan tegenwoordig iedereen die wil de diepte in duiken. Het is niet langer uitsluitend het domein van geharde criminelen en wetshandhavers.

Is het dark web illegaal?

Kort gezegd: het dark web zelf is niet illegaal. Sommige toepassingen zijn zelfs volkomen legaal en onderstrepen de waarde van het “dark web”. Op het dark web kunnen gebruikers drie duidelijke voordelen zoeken:

• Anonimiteit voor gebruikers
• Vrijwel ontraceerbare diensten en sites
• Mogelijkheid om illegale handelingen te verrichten, zowel voor gebruikers als aanbieders

De legaliteit van het dark web hangt af van hoe u er als gebruiker mee omgaat. U kunt om vele redenen aan de verkeerde kant van de wet belanden, soms juist in het belang van het beschermen van vrijheden. Anderen handelen op manieren die illegaal zijn om de veiligheid van anderen te waarborgen.

Aan de softwarekant is het gebruik van Tor en andere geanonimiseerde browsers niet per definitie illegaal. Deze zogenaamde “darkwebbrowsers” zijn bovendien niet uitsluitend aan dit deel van het internet gebonden. Veel gebruikers zetten Tor inmiddels in om zowel het publieke internet als de diepere lagen van het web privé te browsen.

De privacy die de Tor-browser biedt, is belangrijk. Zowel bedrijven als overheden nemen momenteel deel aan ongeautoriseerde surveillance van online activiteiten. Sommigen willen gewoon niet dat overheidsinstanties of zelfs internetproviders (ISPs) weten wat ze online bekijken.

Gebruikers in landen met strikte toegangs- en gebruikerswetten worden vaak verhinderd om zelfs openbare sites te bezoeken, tenzij ze Tor-clients en virtuele privénetwerken (VPNs) gebruiken.

U kunt echter nog steeds illegale handelingen verrichten binnen Tor die u kunnen incrimineren, ongeacht de legaliteit van de browser. Sommige mensen gebruiken Tor om auteursrechtelijk beschermd materiaal van het deep web te pirateren, illegale pornografie te delen of zich in te laten met cyberterrorisme.

Aan de netwerkkant is het dark web iets meer een grijs gebied. Het gebruik van het dark web betekent meestal dat u probeert activiteiten te ondernemen die u anders niet in het openbaar zou kunnen uitvoeren. Dat kan simpelweg zijn omdat u waarde hecht aan privacy bij die activiteit.

Anonimiteit heeft ook een schaduwkanten, want ook criminelen en kwaadwillende hackers werken het liefst in de luwte. Zo zijn cyberaanvallen en mensenhandel activiteiten waarvan de deelnemers weten dat ze incriminerend zijn. Ze verplaatsen deze acties naar het dark web om zich te verbergen.

Uiteindelijk is alleen maar rondkijken op deze plekken niet illegaal, maar het kan wel problematisch voor u zijn. Onfrisse activiteiten komen in veel delen van het dark web voor. Ze kunnen u blootstellen aan onnodige risico’s als u niet voorzichtig bent of als u geen ervaren, computervaardige gebruiker bent die zich bewust is van de dreigingen.

Soorten bedreigingen op het dark web

Als u overweegt het dark web te gebruiken voor basale privacydoeleinden, vraagt u zich misschien af: “Is het dark web gevaarlijk in het gebruik?” Helaas kan het zeer gevaarlijk zijn. Hieronder staan enkele veelvoorkomende dreigingen die u tijdens het browsen kunt tegenkomen:

Kwaadaardige software

Kwaadaardige software, oftewel malware, komt overal op het dark web voor. Het wordt op sommige portals zelfs aangeboden om dreigingsactoren de tools te geven voor cyberaanvallen. Maar het blijft ook op de loer om nietsvermoedende gebruikers te infecteren, net als op de rest van het web.

Het dark web kent niet zoveel van de sociale afspraken die websiteaanbieders elders op het web hanteren om gebruikers te beschermen. Daardoor kunnen gebruikers regelmatig worden blootgesteld aan typen malware zoals:

• Keyloggers
• Botnet-malware
• Ransomware
• Phishing-malware

Als u ervoor kiest om sites op het dark web te verkennen, loopt u het risico om te worden uitgepikt en doelwit te worden van hacks en meer. De meeste malware-infecties kunnen worden onderschept door uw endpointbeveiliging-programma’s.

De dreigingen van online browsen kunnen zich uitbreiden naar de offline wereld als uw computer of netwerkverbinding kan worden misbruikt. Anonimiteit is krachtig met Tor en de structuur van het dark web, maar niet onfeilbaar. Elke online activiteit kan sporen naar uw identiteit bevatten als iemand maar ver genoeg graaft.

Toezicht door de overheid

Nu veel op Tor gebaseerde sites wereldwijd door politiediensten in beslag worden genomen, bestaat het duidelijke gevaar dat u een doelwit van de overheid wordt door simpelweg een darkwebsite te bezoeken.

Illegale drugmarktplaatsen zoals Silk Road zijn in het verleden overgenomen voor politietoezicht. Door aangepaste software te gebruiken om activiteiten te infiltreren en te analyseren, konden opsporingsdiensten de identiteit van zowel klanten als omstanders achterhalen. Zelfs als u nooit iets koopt, kunt u worden geobserveerd en uzelf later in uw leven voor andere activiteiten incrimineren.

Infiltraties kunnen u ook blootstellen aan monitoring voor andere soorten activiteiten. In sommige landen kan het omzeilen van overheidsbeperkingen om nieuwe politieke ideologieën te verkennen een gevangenisstraf opleveren.

Oplichting

Sommige zogenaamde diensten, zoals professionele “huurmoordenaars”, kunnen simpelweg oplichtingspraktijken zijn die gericht zijn op het afzetten van gewillige klanten. Er zijn berichten dat het dark web vele illegale diensten aanbiedt, van betaalde moorden tot handel in seks en wapens.

Sommige hiervan zijn bekende, gevestigde dreigingen die in dit hoekje van het web circuleren. Andere profiteren mogelijk van de reputatie van het dark web om gebruikers grote sommen geld af te troggelen. Ook kunnen sommige gebruikers op het dark web proberen phishingaanvallen uit te voeren om uw identiteit of persoonlijke informatie te stelen voor afpersing.

Dark-webbrowser: hoe krijgt u toegang tot het dark web?

Mensen kunnen toegang krijgen tot het dark web met specifieke browsers. We noemden er al een van de populairste: Tor. Zie Tor als een webbrowser zoals Google Chrome of Firefox.

De Tor-browser gebruikt een willekeurig pad van versleutelde servers, bekend als “nodes” of knooppunten. Hierdoor kunnen gebruikers verbinding maken met het deep web zonder bang te hoeven zijn dat hun acties worden gevolgd of dat hun browsergeschiedenis wordt blootgelegd.

Sites op het deep web gebruiken ook Tor (of vergelijkbare software zoals I2P, het “Invisible Internet Project”) om anoniem te blijven, wat betekent dat u niet kunt achterhalen wie ze beheert of waar ze worden gehost. Veel mensen vinden het dark web een beetje het ‘Wilde Westen’, en de voorzorgsmaatregelen en voorbereiding voor toegang zijn essentieel.

Opsomming: wat u nodig hebt om toegang te krijgen tot het dark web

• De Tor-browser, het belangrijkste hulpmiddel om darkwebsites en verborgen diensten te bereiken.
• Inzicht in .onion-adressen, omdat darkwebsites lange, unieke URLs gebruiken die niet in normale zoekmachines worden vermeld.
• Een basisprivacy-instelling voordat u verbinding maakt. Dit houdt in dat u persoonlijke accounts vermijdt en identificerende informatie beperkt.
• Bewustzijn dat darkwebpagina’s niet zijn geïndexeerd, dus u moet het exacte adres kennen of vinden, en veel links kunnen verbroken of onveilig zijn.

Hoe krijgt u veilig toegang tot het dark web

Als u een legitieme of valide reden hebt om het dark web te benaderen, zorg er dan voor dat u veilig blijft als u besluit het te gebruiken. Dit is niet iets om onvoorbereid aan te beginnen en er zijn dreigingen die iedereen kunnen raken die het dark web betreedt.

7 tips voor veilige toegang tot het dark web

1. Vertrouw op uw intuïtie. Niet iedereen is wie hij of zij lijkt. Wees altijd voorzichtig met wie u praat en welke sites u bezoekt. Onderneem actie om uzelf uit een situatie te halen als iets niet goed aanvoelt.
2. Ontkoppel uw online persona van uw echte leven. Uw gebruikersnaam, e-mailadres, “echte naam”, wachtwoord en zelfs uw creditcard mogen nergens anders in uw leven worden gebruikt. Maak zo nodig gloednieuwe wegwerpaccounts en -identiteiten aan. Prepaid en niet-herleidbare debetkaarten zijn beschikbaar voor aankopen.
3. Zet actieve monitoring in tegen identiteits- en financiële diefstal. Veel onlinebeveiligingsdiensten bieden tegenwoordig identiteitsbescherming. Maak gebruik van deze tools als ze voor u beschikbaar zijn.
4. Vermijd expliciet downloads van het dark web. De kans op malware-infectie is aanzienlijk groter in het wetteloze gebied dat het dark web is.
5. Schakel ActiveX en Java uit in alle beschikbare netwerkinstellingen. Deze frameworks staan erom bekend dat ze door kwaadwillenden worden onderzocht en misbruikt.
6. Gebruik voor dagelijkse activiteiten een secundair lokaal gebruikersaccount zonder adminrechten. Het standaardaccount op de meeste computers heeft standaard volledige beheerdersrechten. De meeste malware kan hiervan profiteren om zijn functies uit te voeren. Beperk de rechten van het account dat u gebruikt.
7. Beperk altijd de toegang tot uw Tor-apparaat. Bescherm uw kinderen of andere gezinsleden zodat ze niet het risico lopen iets tegen te komen wat niemand zou moeten zien.

Bescherming van eindgebruikers tegen misbruik via het dark web

Elke internetgebruiker moet voorzorgsmaatregelen nemen om te voorkomen dat uw informatie en privéleven op het dark web terechtkomen.

Monitoring op identiteitsdiefstal is cruciaal als u wilt voorkomen dat uw privégegevens worden misbruikt. Allerlei persoonlijke data kunnen online worden verspreid voor winst. Belangrijke details circuleren voortdurend op het dark web. U weet misschien al dat kwaadwillenden deze kunnen gebruiken om uw krediet te schaden, financiële diefstal te plegen en in te breken op uw andere online accounts. Lekken van persoonlijke gegevens kunnen ook leiden tot reputatieschade via sociale fraude.

Antimalware- en antivirusbescherming zijn even cruciaal om te voorkomen dat kwaadwillenden u uitbuiten. Het dark web is gevuld met diefstal van informatie van met malware geïnfecteerde gebruikers. Aanvallers kunnen tools zoals keyloggers gebruiken om uw gegevens te verzamelen en ze kunnen uw systeem op elk deel van het web binnendringen. Internetbeveiligingssoftware zoals Kaspersky Premium biedt een allesomvattende bescherming, met zowel identiteitsmonitoring als antivirusverdediging.

Hoe kan ik zien of mijn gegevens op het dark web staan?

Als uw persoonlijke gegevens zijn gelekt bij een datalek, kunnen ze op het dark web terechtkomen, zelfs als u het nooit hebt bezocht. U kunt dit controleren met darkwebscans of datalekwaarschuwingen, zoals die zijn opgenomen in de Kaspersky Plus- en Premium-abonnementen.

Deze tools browsen het dark web niet rechtstreeks. In plaats daarvan monitoren ze bekende leksources om te zien of u voorkomt in blootgestelde datasets.

Als een scan meldt dat uw informatie is gevonden, betekent dat niet altijd dat iemand deze gebruikt. Het betekent dat de gegevens op enig moment zijn gelekt en nu voor anderen beschikbaar zijn. Het risico hangt af van wat is blootgesteld, maar snel handelen is altijd nodig.

Wanneer een lekwaarschuwing laat zien dat uw gegevens risico lopen, neemt u de volgende stappen:

• Wijzig uw wachtwoorden onmiddellijk
• Schakel multifactorauthenticatie (MFA) in zodat een gestolen wachtwoord niet op zichzelf kan worden gebruikt.
• Controleer uw belangrijke accounts (e-mail, bankieren, clouddiensten) op aanmeldpogingen die u niet herkent.
• Schakel doorlopende monitoring in, als uw beveiligingssoftware dit biedt, zodat u automatisch nieuwe waarschuwingen ontvangt.

Gerelateerde artikelen:

• Wat is endpointbeveiliging?
• Zijn privénavigatie en VPN echt veilig?
• Smartphone-vpn’s: wat u moet weten
• Hoe u voorkomt dat u slachtoffer wordt van online oplichting

Aanbevolen producten:

• Kaspersky Premium
• Download een gratis proefversie van 30 dagen van ons Premium-abonnement

FAQ

Kan ik worden gevolgd op het dark web, zelfs als ik Tor gebruik?

Het is mogelijk om gevolgd te worden. Tor beschermt uw identiteit, maar fouten zoals inloggen op persoonlijke accounts of het downloaden van risicovolle bestanden kunnen onthullen wie u bent.

Wat gebeurt er als ik per ongeluk op iets illegaals klik op het dark web?

Per ongeluk een pagina laden is meestal geen misdrijf, maar het actief opzoeken of ermee omgaan van illegale inhoud kan u juridisch in gevaar brengen. Sluit de pagina onmiddellijk en verlaat de site als u illegale inhoud aantreft.

Is het veilig om bestanden van het dark web te downloaden?

Nee. Downloads van het dark web brengen een groot risico op malware met zich mee en zijn een veelgebruikte methode voor aanvallers om apparaten te infecteren. De veiligste optie is om alle downloads volledig te vermijden wanneer u Tor gebruikt of verborgen diensten benadert.